[\u2026] ka\u017cdy z nas ma dwa domy \u2013 jeden konkretny, umiejscowiony w czasie i w przestrzeni; drugi \u2013 niesko\u0144czony, bez adresu, bez szans na uwiecznienie w architektonicznych planach. I \u017ce w obu \u017cyjemy r\u00f3wnocze\u015bnie*.
Olga Tokarczuk<\/p>\n\n\n\n
Z domem zwi\u0105zane jest poczucie stabilizacji, przynale\u017cno\u015bci i bezpiecze\u0144stwa. To fizyczne schronienie przed \u015bwiatem zewn\u0119trznym, strefa podlegaj\u0105ca naszej kontroli \u2013 my decydujemy, jakie zasady obowi\u0105zuj\u0105 i kogo do niej zapraszamy. To domy\u015blna enklawa spokoju, ciep\u0142a i mi\u0142o\u015bci. Po przekroczeniu progu domu mo\u017cemy by\u0107 w pe\u0142ni sob\u0105. Paradoksalnie w\u0142a\u015bnie ten moment przej\u015bcia mi\u0119dzy tym, co publiczne, a prywatnym, moment zrzucenia \u201emaski\u201d, czyni przestrze\u0144 domu ambiwalentn\u0105. W zaciszu czterech \u015bcian mo\u017cemy si\u0119 zregenerowa\u0107, ale i odreagowa\u0107, da\u0107 upust frustracjom. Tym sposobem azyl staje si\u0119 aren\u0105 wewn\u0119trznych zmaga\u0144. Mury nie uchroni\u0105 cz\u0142owieka przed konfrontacj\u0105 z w\u0142asnymi l\u0119kami i niepokojami, narzuconymi oczekiwaniami i presj\u0105. W skrajnych sytuacjach staj\u0105 si\u0119 one niemymi \u015bwiadkami (auto)destrukcyjnych zachowa\u0144 mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Tytu\u0142 ekspozycji zosta\u0142 zaczerpni\u0119ty z powie\u015bci Olgi Tokarczuk wydanej w 1998 roku \u2013 melancholijnej, niezwykle wieloznacznej, w kt\u00f3rej opisy materialnego, podporz\u0105dkowanego konkretnym zasadom \u015bwiata przeplataj\u0105 si\u0119 z tym, co metafizyczne, duchowe, wewn\u0119trzne. Prezentacja w MOCAK-u nie stanowi ilustracji powie\u015bci noblistki, gdy\u017c ta \u2013 oddzia\u0142uj\u0105c na odbiorc\u0119 perswazj\u0105 obraz\u00f3w \u2013 tylko fragmentarycznie podda\u0142aby si\u0119 transkrypcji na j\u0119zyk sztuk wizualnych. Ekspozycja jest jedynie pr\u00f3b\u0105 prze\u0142o\u017cenia niezwyk\u0142ego konceptu pisarki, kt\u00f3ra zderzaj\u0105c mit z prawd\u0105, zespalaj\u0105c jaw\u0119 ze snem, uzyska\u0142a tajemnicz\u0105 koherencj\u0119, z kt\u00f3r\u0105 w zetkni\u0119ciu czytelnik stara si\u0119 w spos\u00f3b r\u00f3wnie ca\u0142o\u015bciowy uj\u0105\u0107 w\u0142asn\u0105 egzystencj\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Wystawa obejmuj\u0105ca prace 33 os\u00f3b artystycznych z Polski, Bia\u0142orusi, Kanady i Japonii, reprezentuj\u0105cych roczniki 1976\u20132001, powsta\u0142a na bazie zbior\u00f3w Rados\u0142awa Kotarskiego i b\u0119dzie pierwsz\u0105 tak obszern\u0105 publiczn\u0105 prezentacj\u0105 jego prywatnej kolekcji. Tytu\u0142owy dom zostanie ukazany jako fizyczna struktura, w kt\u00f3rej kumuluj\u0105 si\u0119 relacje i wspomnienia, kt\u00f3ra \u017cyje naszymi emocjami. Autorzy prac ukazuj\u0105 to zar\u00f3wno w spos\u00f3b metaforyczny \u2013 niekiedy wchodz\u0105c nawet w obr\u0119b sztuki nieprzedstawieniowej \u2013 jak i dos\u0142owny. Podobnie jak w rzeczywisto\u015bci, trwanie w obu \u201edomach\u201d ma charakter r\u00f3wnoleg\u0142y, oferuj\u0105c p\u0142ynne pasa\u017ce nie tylko mi\u0119dzy noc\u0105 a dniem, ale te\u017c jaw\u0105 i snem, \u015bwiadomo\u015bci\u0105 i pod\u015bwiadomo\u015bci\u0105, materi\u0105 i duchem, cia\u0142em i dusz\u0105. To zbi\u00f3r scen, powidok\u00f3w, mikrohistorii, onirycznych wizji, portret\u00f3w emocjonalnych, kt\u00f3re nie tworz\u0105 jednolitej narracji. To sceneria codziennych wydarze\u0144, radosnych chwil, intymnych uniesie\u0144 na r\u00f3wni z dramatami i konfliktami, opresj\u0105 i osamotnieniem. Nawet w szcz\u0119\u015bliwych domach noc\u0105, kiedy gasn\u0105 \u015bwiat\u0142a i milkn\u0105 rozmowy, cz\u0142owiek zostaje sam ze sob\u0105, b\u0119d\u0105c dla siebie samego schronieniem lub \u2013 przeciwnie \u2013 wi\u0119zieniem.<\/p>\n\n\n\n
Kolekcja Rados\u0142awa Kotarskiego powstaj\u0105ca od 2018 roku jest wyj\u0105tkowa, gdy\u017c zosta\u0142a stworzona z potrzeby opowiadania oraz ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105 poznawczej roli sztuki. Sztuki, kt\u00f3ra mo\u017ce by\u0107 dla odbiorcy do\u015bwiadczeniem zmieniaj\u0105cym \u017cycie oraz narz\u0119dziem krytycznej refleksji. Kolekcja opiera si\u0119 na autorskim kryterium siedmiu minut jako minimalnej d\u0142ugo\u015bci trwania opowie\u015bci, do kt\u00f3rej ma sprowokowa\u0107 kontakt z dzie\u0142em sztuki. Pocz\u0105tkowo w polu zainteresowa\u0144 dziennikarza i youtubera znale\u017ali si\u0119 tw\u00f3rcy postawangardowi, tacy jak Ryszard Winiarski, Leon Tarasewicz czy przedstawiciele op-artu, mi\u0119dzy innymi Jan Ziemski, Andrzej Nowacki czy Ferruccio Garda. Przekonanie o tym, \u017ce sztuka powinna by\u0107 ogl\u0105dana, a nie deponowana w magazynach, wp\u0142yn\u0119\u0142o na ustalenie limitu kolekcji na 250 prac. Obrazy na co dzie\u0144 wisz\u0105 u znajomych kolekcjonera oraz w zaprzyja\u017anionych miejscach, aby m\u00f3c oddzia\u0142ywa\u0107 na odbiorc\u00f3w. Wyb\u00f3r prac na wystaw\u0119 w MOCAK-u, cho\u0107 podyktowany g\u0142\u00f3wnym tematem ekspozycji, oddaje r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 formaln\u0105 zbior\u00f3w oraz artystyczn\u0105 reprezentacj\u0119. W zbiorach Kotarskiego znajduj\u0105 si\u0119 dzie\u0142a tw\u00f3rc\u00f3w ju\u017c uznanych i szeroko rozpoznawalnych, jak r\u00f3wnie\u017c artyst\u00f3w aspiruj\u0105cych, a dominant\u0119 stanowi sztuka najnowsza tworzona przez kobiety.
* O. Tokarczuk, Dom dzienny, dom nocny, Wydawnictwo Literackie, Krak\u00f3w 2024, s. 271.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
[\u2026] ka\u017cdy z nas ma dwa domy \u2013 jeden konkretny, umiejscowiony w czasie i w przestrzeni; drugi \u2013 niesko\u0144czony,…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2460,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,8],"tags":[],"class_list":["post-2459","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-events","category-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/agatakus.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2459","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/agatakus.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/agatakus.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agatakus.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agatakus.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2459"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/agatakus.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2459\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2461,"href":"https:\/\/agatakus.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2459\/revisions\/2461"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agatakus.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2460"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/agatakus.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2459"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/agatakus.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2459"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/agatakus.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2459"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}